Otwarcie Pon - Sob 09:00-18:00
Email info@westom.pl Zadzwoń +48 530 825 825
Otwarcie Pon - Sob 09:00-18:00
Email info@westom.pl Zadzwoń +48 530 825 825

Testy użyteczności – etapy

Standardowe testy użyteczności składają się z czterech etapów:

  • Planowanie.
  • Realizacja.
  • Analiza.
  • Tworzenie raportu

Cele badań

Podstawą w testach użyteczności jest ustalenie ich celów. Po co przeprowadzasz testy? Musisz to wiedzieć, aby móc lepiej przygotować materiały, plan i to, jak ma wyglądać raport z testów użyteczności. Cele mogą być zarówno ogólne, jak i bardziej szczegółowe. W ustalaniu celów niezwykle pomocne jest przeprowadzenie spotkania organizacyjnego z zespołem projektowym i zaproszenie na nie interesariuszy. Dowiedz się, jakie informacje chcą uzyskać uczestnicy z przeprowadzonych testów. Upewnij się, że dobrze interpretujesz oczekiwania klientów.

Przykładowy plan spotkania organizacyjnego:

  1. Przedstawienie wszystkich uczestników spotkania organizacyjnego.
  2. Krótkie przedstawienie planu i celów spotkania.
  3. Jakie są cele testów użyteczności?
  4. Jaki obszar mają objąć testy i przedstawienie materiałów testowych – co będzie testowane i kiedy będą dostępne materiały do testów.
  5. Uczestnicy testów – kto będzie brał udział i gdzie znaleźć uczestników. Czy za udział w testach przewidziane jest wynagrodzenie, nagroda? Jakie są grupy użytkowników, i które z nich zwerbować do testów? W jaki sposób rekrutować użytkowników?
  6. Logistyka – kiedy i gdzie odbędą się testy. Czy interesariusze będą obserwować przebieg testów? Jaki sprzęt specjalistyczny jest wymagany?
  7. Raport z testów – kiedy i gdzie będzie zaprezentowany.
  8. Postępowanie po testach – omów dalsze kroki, jakie należy podjąć po testach użyteczności.

Poszczególne składowe:

  • Materiały testowe – mogą to być zarówno szkice, wydruki, jak i bardziej zaawansowane szkielety czy pełne witryny. Przed rozpoczęcie testów materiały muszą być zatwierdzone.
  • Plan testów – jest dokumentacją celów i struktury testów. Dzięki planowi będzie można zobaczyć, czy sprawdzono wszystkie zaplanowane zagadnienia podczas testów.
  • Rekrutacja uczestników – jeśli tylko masz odpowiednie środki, zatrudnij profesjonalnego rekrutera. Zaoszczędzisz w ten sposób swój czas i stres związany z poszukiwaniem odpowiednich użytkowników. Specjalista od rekrutacji ma doświadczenie w werbowaniu ludzi, dlatego możesz mu zaufać. Jeśli nie możesz sobie pozwolić na zatrudnienie specjalisty, sam możesz poszukać uczestników testów. Możesz to zrobić poprzez media społecznościowe, zamieścić ogłoszenie w sieci, w lokalnej gazecie lub popytać ludzi wokół siebie.
  • Przygotowując streszczenie na temat rekrutacji pamiętaj, aby umieścić w nim wszystkie niezbędne informacje. Napisz, ile osób potrzebujesz do testów, ile czasu zajmą testy, gdzie i kiedy zostaną przeprowadzone oraz umieść informację o wynagrodzeniu. Przekaż streszczenie do zatwierdzenia, a następnie do rekrutera. Rekruter na podstawie otrzymanych informacji przygotuje odpowiedni filtr, aby wybrać najlepiej pasujących użytkowników. Filtr również powinien zostać zatwierdzony przez klienta.
  • Rodzaj wynagrodzenia – wysokość wynagrodzenia zależy od tego, kogo testujesz i ile czasu zabiorą testy. Jeśli masz zabrać dzień specjalistom np. prawnikom, to licz się z dużym wydatkiem. Dla takich osób czas jest niezwykle cenny. Wielu klientów oferuje zniżki lub bony na swoje produkty. Jest to dość dobre rozwiązanie.
  • Miejsce przeprowadzenia testów – sprawdź dobrze miejsce przeprowadzania testów. Musisz mieć pewność, że wszystko jest na swoim miejscu i posiadasz odpowiednie narzędzia.

Najważniejsze informacje o przeprowadzaniu testów użyteczności

To, jakich narzędzi potrzebujesz do przeprowadzania testów zależy od ich rodzaju. Innych będą wymagać testy przeprowadzane w laboratorium, innych testy zdalne, a jeszcze innych testy „partyzanckie”.

Najmniej wymagające są oczywiście testy „partyzanckie”. Tutaj nie potrzebujesz wielu narzędzi. Mogą wystarczyć Ci kartki, coś do pisania i urządzenie przenośne. Najbardziej wymagające są testy przeprowadzane w warunkach laboratoryjnych. Tu musisz dysponować odpowiednim pomieszczeniem, sprzętem, oprogramowaniem, a na dodatek musisz mieć cały sprzęt do monitorowania przebiegu testów i obserwacji przez klientów.

W przypadku testów zdalnych, użytkownicy na ogół wykonują testy na własnym komputerze, ewentualnie muszą mieć zainstalowane odpowiednie oprogramowanie.

Zespół do testów

Sam sobie nie poradzisz z przeprowadzeniem testów, musisz zatrudnić kogoś do pomocy. Nie jesteś w stanie jednocześnie zajmować się uczestnikami, obserwować ich działań i jeszcze sporządzać z tego wszystkiego notatki. Do robienia zapisów dedykuj specjalną osobę. Taka osoba musi jednak wiedzieć wszystko na temat testów, aby móc robić odpowiednie notatki. Musi wiedzieć, które informacje są istotne i które trzeba notować. Najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem testów ustal z taką osobą sposób robienia notatek. Ustal, na jakie informacje ma zwracać uwagę. Możecie określić jakiś schemat postępowania. Na przykład: ile czasu zajęło użytkownikowi dane ćwiczenie, błędy użytkownika, systemu itp.

Do zespołu testowego możesz zwerbować także inne osoby. Jedne mogą być odpowiedzialne za przeprowadzanie wszelkich formalności z użytkownikami, a inne, na przykład, za zajmowanie się nimi podczas przerw.

Testowanie

Standardowo testy przeprowadza się na dwa sposoby. Jednym z nich jest testowanie techniką tzw. „głośnego myślenia”, czyli użytkownicy wykonują dane zadanie i mówią głośno to, co robią. Drugim sposobem jest testowanie techniką tzw. „retrospektywnego głośnego myślenia”, czyli użytkownicy mówią o tym, co robili dopiero po ukończeniu ćwiczenia. Pierwszy sposób testowania wydaje się lepszy. Użytkownicy mówią o wszystkim na bieżąco i nie ma obawy, że o czymś zapomną.

Prawidłowo przeprowadzone testy pokażą problemy, które występują podczas korzystania z produktu w standardowy sposób.

W trakcie testów laboratoryjnych wiele zależy od samego prowadzącego. Dobry prowadzący powinien pilnować planu i dopilnować, by wszystkie zadania zostały wykonane. Powinien także zadbać o komfort i dobre samopoczucie uczestników. Wielu ludzi stresuje się, będąc w takich kontrolowanych warunkach. Prowadzący powinien zapewnić jak najbardziej przyjazną atmosferę.

Rozpoczynając spotkanie na spokojnie wyjaśnij, na czym będą polegać testy, jak całe spotkanie będzie wyglądać. Wytłumacz uczestnikom, że nie ma żadnych powodów do niepokoju, bo to nie oni są testowani i nie ma tu złych odpowiedzi. Postaraj się jak najbardziej wyczerpująco opisać uczestnikom, co po kolei będą robić. Jeśli wszystko od początku będzie jasne, uczestnicy będą czuli się mniej zestresowaniu. Daj też im czas na zadawanie pytań.

Może dojść do sytuacji, kiedy jakiś uczestnik nie będzie się mógł pojawić na spotkaniu. Dlatego powinieneś mieć kilku użytkowników rezerwowych. Oczywiście sprawdzi się to w sytuacji, kiedy nieobecny użytkownik poinformuje Cię odpowiednio wcześniej o niemożności dotarcia na testy. W przeciwnym razie będzie Ci trudno „na już” ściągnąć osobę rezerwową.

Ile powinny trwać testy?

Wszystko zależy. Przede wszystkim od ilości testowanych materiałów oraz od ich formalności. Pamiętaj, że z czasem koncentracja użytkowników spada i co jakiś czas należy robić przerwy. Jeśli testy zajmują cały dzień zaplanuj jedną dłuższą przerwę i kilka krótszych, aby każdy miał czas na krótki odpoczynek.

Obserwatorzy testów

Najlepszym rozwiązaniem jest obserwowanie przebiegu testów z osobnego pomieszczenia. Można to zrobić na dwa sposoby. Za pomocą lustra weneckiego lub za pomocą monitorowania przebiegu testów i oglądaniu ich na ekranie monitora. Poleca się drugie rozwiązanie. Lustro weneckie nie jest mimo wszystko zbyt komfortowe. Użytkownicy wiedzą, że tuż za lustrem ktoś ich obserwuje. Poza tym obserwatorzy lubią dyskutować w trakcie przebiegu testów, co może zakłócać wykonywanie zadań użytkownikom. Po trzecie, pomieszczenia z lustrem weneckim są ciemne, co nie wpływa dobrze na koncentrację i samopoczucie użytkowników – mogą się oni po prostu czuć znużeni.

Ilu testerów zatrudnić?

Testy są rodzajem badań jakościowych, a nie ilościowych, dlatego nie trzeba zatrudniać całej rzeszy użytkowników. Ograniczeniem w ilości uczestników mogą być zasoby finansowe oraz czas.

Dobrym rozwiązaniem jest przeprowadzenie testów etapami, niż angażowanie na raz wielu użytkowników. W pierwszym etapie możesz na przykład zatrudnić pięciu użytkowników, naprawić zaobserwowane problemy i w kolejnym etapie zatrudnić kolejnych pięciu. Takie podejście jest bardziej wartościowe. Jakbyś na raz zatrudnił dziesięć osób, wykrył problemy, to musiałbyś w kolejnym etapie zatrudniać ponownie kolejne osoby. A tak to rozłożysz wszystko na raty.

Miej na uwadze, że wyżsi menedżerowie mogą nie zaakceptować zaleceń po przeprowadzonych testach, jeśli wzięło w nich udział za mało osób. Wyniki przeprowadzonych testów mogą uznać za niemiarodajne. Jednak w przypadku badań eksploracyjnych, już mała grupa ludzi może wykryć poważne problemy.

Możesz przypuszczać, że skoro jeden lub kilku klientów miało z czymś problem, to jest spore prawdopodobieństwo, że w przypadku innych osób problem się powtórzy. Dlatego warto jest zmodyfikować produkt i wyeliminować problem. Czasami szacowanie wagi problemu może być trudne. Jakie jest prawdopodobieństwo, że inni użytkownicy produktu będą zachowywać się podobnie i napotkają podobne problemy? Weź pod uwagę takie czynniki, jak trudności, dotkliwość usterki oraz liczbę osób, jaka zwróciła uwagę na problem.

Jeśli klient będzie potrzebował solidnych dowodów odnośnie występowania problemu, czy po prostu chce zobaczyć konkretną wartość na papierze, to wspomóż się innymi metodami. Wykorzystaj metody ilościowe np. testy wielu zmiennych, czy testy zdalne, ale przeprowadzone na szeroką skalę.

Rejestrowanie przebiegu testów

Bardzo ważne jest, abyś nagrywał przebieg testów. Nie jesteś w stanie wszystkiego zapamiętać czy chociażby zapisać. Ponadto, będziesz mógł później pokazać nagrania osobom, które miały obserwować testy, a z jakiś powodów były nieobecne oraz pokażesz nagrania kadrze zarządzającej. Wadą nagrań jest ich długość i namierzenie najważniejszych fragmentów. Dobrym sposobem jest zrobienie transkrypcji nagrania. Nie musisz tego robić samodzielnie. Możesz zatrudnić do tego odpowiednią osobę. Jeśli będziesz miał zarejestrowany przebieg testów w formie tekstowej, łatwiej będzie Ci odszukać najważniejsze momenty.

Zadania obserwatorów

Dobrym pomysłem jest zaangażowanie obserwatorów w robienie notatek. Możesz to zrobić nawet, jeśli zatrudniłeś do tego specjalną osobę. Każdy zwraca uwagę na trochę inne rzeczy, dla każdego interesariusza inny obszar liczy się bardziej, dlatego warto, aby każdy notował, co uważa za najważniejsze. Najważniejsze spostrzeżenia obserwatorzy mogą też notować na małych karteczkach samoprzylepnych i następnie zamieszczać je na tablicy. Po zakończeniu testów będzie można zobaczyć, jakie są podobieństwa i różnice w poszczególnych obserwacjach, które obszary są priorytetowe i w jakiej kolejności należy wykonywać kolejne zadania.

Wnioski po testach i sporządzanie raportu

Raport powinien dostarczać interesariuszom wszystkich niezbędnych informacji. Często wymaga to od Ciebie ogromnego wysiłku, musisz w końcu zrozumieć wszystkie potrzeby klienta, nawet te, których klient nie jest Ci w stanie dokładnie opisać. Klient może też potrzebować po prostu zewnętrznej opinii, aby podjąć konkretne działania, o których już zdaje sobie sprawę.

Raport dobrze jest przygotować w formie prezentacji i dostarczyć dodatkowo niezależne dokumenty. Nieraz warto zorganizować dodatkowe spotkanie z interesariuszami, aby bardziej szczegółowo omówić zaobserwowane odkrycia. Klient może również potrzebować z Tobą kontaktu przez najbliższe tygodnie, aby móc konsultować postępy wykonywanych prac.

Raport z testów użyteczności sam w sobie musi być użyteczny. Musi odwzorowywać dokładnie te same doświadczenia, jakie mieli obserwatorzy podczas obserwowani przebiegu testów. Osoba czytająca raport powinna dojść do tych samych wniosków, co obserwatorzy. Musi tak samo zrozumieć testy, jak osoby obserwujące ich przebieg.

Rozpoczynając pisanie raportu zacznij od przedstawienia celów badań. Następnie napisz streszczenie dla zarządu. Często czytelnik zapoznaje się tylko ze streszczeniem, więc przyłóż się do jego tworzenia tak, aby zawrzeć w nim wszystkie niezbędne informacje. Opisz uczestników testów, a następnie przejdź do wykrytych problemów. Ustal spójną strukturę raportu np. strona główna, nawigacja, zaufanie.

Raport napisz w sposób zrozumiały tak, aby czytelnik mógł podjąć odpowiednie działania. Umieść zrzuty najważniejszych kwestii, wypowiedzi uczestników możesz wesprzeć ich zdjęciami. To wszystko sprawi, że raport będzie bardziej czytelny. Opisz każdy problem, który się pojawił podczas testów. Określ, na ile jest on poważny i zaproponuj rozwiązanie. Wszystkie problemy zapisz w formie listy i posegreguj je w kolejności od najbardziej do najmniej istotnych.

Najlepiej jest sporządzić raport w formie prezentacji np. w programie PowerPoint. Jest to jedna z najbardziej czytelnych form przedstawiania informacji i świetnie nadaje się do przygotowania raportu. Jednak tak naprawdę, wszystko zależy od tego, jakie wymagania ma klient. Być może będzie wolał otrzymać raport tylko w formie tekstowej. Jeśli klient jest otwarty i Ty masz na to czas, możesz wzbogacić swoją prezentację krótkimi filmami video. Przekaz multimedialny najlepiej oddziałuje na odbiorcę.