Otwarcie Pon - Sob 09:00-18:00
Email info@westom.pl Zadzwoń +48 530 825 825
Otwarcie Pon - Sob 09:00-18:00
Email info@westom.pl Zadzwoń +48 530 825 825

Analiza konkurencji w procesie tworzenia projektu internetowego

Ocenę konkurencji najczęściej przeprowadzają specjaliści od user experience.

Zdobyte informacje wykorzystają w późniejszych etapach projektu. Analiza konkurencji polega na dokładnym przyjrzeniu się produktom konkurenta. Dzięki temu można zobaczyć wady i zalety podobnych produktów do naszych, wyciągnąć wnioski i podjąć odpowiednie rozwiązania. Może konkurencja wyróżnia się czymś na rynku i warto się tym zainspirować. Jej produkty mogą też mieć poważne problemy, co z kolei możemy wykorzystać jako cenną lekcję i podjąć takie działania, by te problemy u nas się nie pojawiły.

Podczas oceny konkurencji nie musisz koniecznie ograniczać się tylko i wyłącznie do konkretnej branży. Dokonaj analizy w szerszej perspektywie. Analizując sklep internetowy oferujący zabawki dla najmłodszych dzieci, nie musisz zawężać się tylko do tej kategorii. Zobacz inne sklepy internetowe oferujące artykuły dla dzieci, ale także inne produkty. Zobacz jak eksponują swoje topowe marki, jak komunikują się z klientem itp.

Kiedy jest najlepsza pora na analizę konkurencji?

Podobnie jak w przypadku testów użyteczności czy oceny eksperckiej, ocenę konkurencji najlepiej jest przeprowadzić na jak najwcześniejszym etapie projektu. Dzięki temu już na wstępie zapoznamy się z ogólnym stanem produktu czy usługi i wykryjemy ewentualne problemy z nimi związane.

Jednak tak nie jest. Wszystko się zmienia i nigdy nie będzie takiego momentu, że możesz zaprzestać wykonywania niektórych badań. Konkurencja, jej produkty i użytkownicy z nich korzystający nieustannie się zmieniają. Musisz na bieżąco podążać za tymi zmianami.

Z drugiej strony, jeśli pierwszy raz masz kontakt z daną branżą, to analiza konkurencji jest doskonałym sposobem na lepsze poznanie tego, czym się będziesz zajmował w danym projekcie. Zobacz, jakie rozwiązania stosuje konkurent i jak radzi sobie z ewentualnymi problemami.

Dlaczego ocena konkurencji ma tak ogromne znaczenie w projektowaniu skierowanym na użytkowniku?

Zarówno Ty, jak i Twój klient lepiej zrozumiecie, w jaki sposób działa konkurencja. Poznacie wady i zalety produktów czy usług konkurenta. To pozwoli wprowadzić takie działania, które będą wolne od wad konkurencji oraz będziesz mógł zainspirować się dobrymi rozwiązaniami konkurenta.

Ocena konkurencji ma nieco inne znaczenie w zależności od tego, czy klient ma już gotowy produkt (lub usługę) czy dopiero wprowadza go na rynek:

  • Klient oferuje już dany produkt (usługę) – w tym przypadku oceny konkurencji dokonuje się na zasadzie porównania. Analizujesz ten sam produkt konkurencji pod kątem swoich rozwiązań. W takiej sytuacji przydatne jest stworzenie jakiegoś schematu, szablonu, według którego tej analizy dokonasz. Określ jakieś kryteria, oceniaj produkt i przypisuj mu określona wagę. Po zakończonej analizie będziesz wiedział, jak Twój produkt wypada na tle innych.
  • Klient nie oferuje jeszcze danego produktu (usługi) – jeśli dopiero będziesz wprowadzać produkt na rynek, przyjrzyj się, jak to robi konkurencja. Co robi dobrze, a co źle? Jak wykorzystać jej podejście, aby uniknąć błędów u siebie. Gdzie występują mocne, a gdzie słabe punkty? Przyglądając się konkurencji może dostrzeżesz niszę na rynku i inne nowe możliwości? Z perspektywy user experience może to być np. poprawa architektury informacji, optymalizacja procesu płatności czy ogólne poprawienie całej procedury zakupu produktu. Przyłóż się do analizy konkurencji, aby zapewnić klientowi przewagę na rynku.

Źródło inspiracji

Analizując konkurencję, potraktuj cały proces jako narzędzie do zdobywania nowych pomysłów. Jak produkt klienta powinien działać, jakich rozwiązań należy unikać? Jakie doświadczenia mają użytkownicy korzystając z danego produktu? Co im się w nim podoba, a co chcieli by zmienić?

Jeśli będziesz przeglądać dużo produktów z danej branży, z pewnością zauważysz wiele podobieństw w ich wyglądzie i działaniu. Nazywa się to wzorcem projektowym (z ang. design pattern). Są to uniwersalne i sprawdzone w praktyce rozwiązania, które powtarzają się w wielu projektach.

W przypadku na przykład witryn, wzorcami projektowymi mogą być elementy i mechanizmy interfejsu (rozwijane menu, kontrolka wyboru daty, logo marki prowadzące do strony głównej, standardowe układy stron, przybliżanie obrazów, chmury tagów itp.).

Wzorce projektowe są znane użytkownikom. Pozwalają im korzystać intuicyjnie z danego produktu. Pewne wzorce projektowe są z góry przyjęte w danej branży. Najprostszym przykładem może być rozkład poszczególnych elementów w samochodzie. Większość ludzi jest przyzwyczajona do tego, że kierownica jest po lewej stronie, biegi zmienia się z prawej strony, a sprzęgło, hamulec i gaz występują kolejno po sobie od lewej strony. Gdyby wśród takich rozwiązań zaproponowano nagle klientowi samochód z zupełnie innym układem, to raczej nie skorzystałby z takiej oferty, tylko wybrałby rozwiązanie, które już zna. Jeśli użytkownik zna podobne rozwiązania, to łatwiej jest takiemu produktowi zaufać. Taki produkt jest po prostu przyjazny w obsłudze.

Będąc specjalistą od user experience nie ignoruj wzorców projektowych. Kieruj się nimi, wykorzystuj je w swoim rozwiązanych, jeśli oczywiście się sprawdzają.

W jaki sposób analizować konkurencję?

To, w jaki sposób przeprowadzisz ocenę konkurencji, zależy przede wszystkim od tego, czego chcesz się dowiedzieć i jakimi dysponujesz zasobami. Podobnie jest zresztą z innymi działaniami w projektowaniu skoncentrowanym na użytkowniku. W większości przypadków wystarczy poświęcić jeden dzień na dokonanie analizy konkurencji. Rzadko się zdarza, aby było to więcej niż kilka dni.

Może się zdarzyć, że będzie rozbieżność pomiędzy Twoimi oczekiwaniami odnośnie analizy konkurencji, a oczekiwaniami klienta. Pamiętaj jednak, że to Tobie będą głównie potrzebne określone informacje i musisz umieć przekonać klienta, co do słuszności swoich przekonań. Ocena konkurencji ma większą wartość dla tego, kto ją przeprowadza, ponieważ to Ty będziesz korzystać z tego, czego się dowiesz. Wytłumacz to klientowi.

Mogą też być takie obszary, których poznanie nie jest takie istotne do przeprowadzenia twoich działań, ale może na tym zależeć klientowi. Może chcieć poznać jakiś obszar konkurencji, aby lepiej zrozumieć pewne działania. Bierz pod uwagę także oczekiwania klienta.

Jeśli znasz już dobrze daną branżę to będziesz wiedzieć, czego i gdzie szukać. Możesz sam zaproponować klientowi firmy, które chciałbyś zbadać. Klient może mieć też swoje propozycje, na których mu najbardziej zależy. Jeśli bardzo słabo znasz jeszcze branżę, to konieczne będzie poproszenie klienta o pomoc.

Wyszukiwarka internetowa pomoże Ci w wyszukiwaniu odpowiednich firm. Wpisuj w wyszukiwarkę odpowiednie słowa i frazy kluczowe, a zobaczysz, co otrzymasz.

Pomyśl, ilu konkurentów przebadać? Jakiej oceny chcesz dokonać? Bardziej szczegółowej czy ogólnej? Ile masz na to czasu? Jeśli masz mało czasu, a potrzebujesz szczegółowej analizy pewnych obszarów, skup się na maksymalnie pięciu konkurentach. Jeśli czas nie jest ograniczeniem i/lub chcesz dokonać bardziej ogólnej oceny to wybierz więcej firm do analizy.

Jakie obszary badać u konkurencji?

Wszystko zależy od celów, jakie ma klient. Jeśli klientowi zależy na konkretnym obszarze, na przykład na sposobie dokonywania płatności u konkurencji, wtedy warto prześledzić całą procedurę z tym związaną. Możesz zrobić zrzuty ekranu dla każdego etapu i opatrzyć je odpowiednimi notatkami.

Przykładowe obszary, na które warto zwrócić uwagę podczas analizy konkurencji (załóżmy, że klient chce zmodyfikować formularz do wysyłania zapytań o cenę danej usługi):

  • Miejsce w rankingu wyszukiwania w wyszukiwarkach internetowych, dla popularnych fraz/słów kluczowych, którymi posługują się użytkownicy, aby dostać się na dana witrynę. Warto uwzględnić też frazy z długiego ogona wyszukiwania.
  • Ogólna prezentacja witryny – jaki jest rozkład treści, w jakim stylu została stworzona itp.
  • Czy oferta jest zrozumiała dla klienta?
  • Czy na witrynie są jednoznaczne wezwania do działania?
  • Sposób kontaktu z witryną (formularz, mail, kontakt telefoniczny).
  • Czy użytkownikowi łatwo się dostać do formularza służącego do zapytania o cenę?
  • Czy informacje, jakie należy zawrzeć w zapytaniu o cenę są wyraźnie podane?
  • Jakie są najczęściej zadawane pytania odnośnie zapytań o cenę?
  • Czy wiadomo, w jaki sposób wypełnić formularz?
  • W jaki sposób obsługiwane są błędy związane z działaniem formularza?
  • W jaki sposób poruszać się po formularzu?
  • Czy rozwiązania wzbudzają zaufanie?
  • Jak i gdzie można uzyskać pomoc w wypełnieniu formularza?
  • Czy wszystkie kroki są jasno określone? Czy wiadomo, jakie działania należy podjąć w każdym z nich?
  • Jakie informacje są podawane w końcowej wycenie?
  • Jakie są wady i zalety całego procesu zapytania o cenę?
  • Ogólne podsumowanie całego procesu zapytania o cenę.

Jak już znajdziesz odpowiedzi na te pytania analizując witrynę konkurencji, następnie nadaj każdemu kryterium odpowiednią wagę. To jak do tego podejdziesz, zależy od tego, do czego mają posłużyć dane. Możesz dokonać oceny jakościowej, przypisać określona liczbę punktów poszczególnej składowej lub podać ostateczny wynik.

Jak powinna wyglądać ostateczna ocena konkurencji?

To, jak powinna wyglądać forma ostatecznej oceny, zależy od celu wykonania analizy, oczekiwań klienta, Twoich preferencji oraz dostępnego czasu. Najczęściej ostateczną ocenę konkurencji prezentuje się w arkuszu kalkulacyjnym Excel, w formie szczegółowego sprawozdania lub zrzutów z odpowiednimi notatkami.

  • Arkusz kalkulacyjny Excel – ten rodzaj prezentowania danych jest dość prosty, ale też najszybszy. Łatwo jest tu porównać na raz kilku konkurentów. Jest tu jednak wiele ograniczeń, na przykład utrudnione dodawanie zrzutów.
  • Szczegółowe sprawozdanie – możesz je zrobić na przykład w formie tabeli w Wordzie. Na ogół porównując konkurentów robimy tutaj podział na poszczególne cechy czy funkcje (np. mocne strony konkurenta, generowanie zysków, społeczność, cena, usługi, użyteczność itp.). Taki sposób prezentacji danych jest bardziej szczegółowy, ale zabiera więcej czasu i nie ma możliwości dokonania bezpośredniego porównania wielu konkurentów na raz.
  • Zrzuty plus notatki – tutaj warto skorzystać z aplikacji do tworzenia prezentacji np. PowerPoint. Ta forma sprawozdania jest dobra, jeśli będziesz prezentował wyniki analizy na forum. Prezentowane przez Ciebie wyniki będą łatwe do zrozumienia, ponieważ omawiając każdy kolejny krok, pokazujesz jednocześnie zrzut ekranu.